Instelling en samenstelling ondernemingsraad

Wanneer een gemeente 35 of meer medewerkers telt, moet een ondernemingsraad worden ingesteld.

De Wet op de ondernemingsraden

Elke onderneming is op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) verplicht om een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging in te stellen. Ook gemeenten moeten aan die verplichting voldoen. De WOR kent een instellingsverplichting bij 50 werknemers. In de CAR-UWO is vastgelegd dat de instellingsplicht in gemeenten al geldt bij 35 werknemers. Bij een aantal werknemers van 10 tot en met 34 werknemers kan een personeelsvertegenwoordiging worden ingesteld.

Leden ondernemingsraad

De ondernemingsraad kan alleen bestaan uit een aantal uit en door de medewerkers gekozen leden. Iedere medewerker kan lid worden van de ondernemingsraad. Hij moet zich daarvoor bij de verkiezingen kandidaat stellen. De vakorganisaties worden als eerste gevraagd een lijst in te dienen met kandidaten. Wanneer die lijsten binnen zijn, kunnen alle andere medewerkers zich kandidaat stellen, behalve de bestuurder. Hij is immers de gesprekspartner van de ondernemingsraad. De bestuurder mag niet deelnemen aan de verkiezingen. Het is immers niet de bedoeling dat hij zijn eigen overlegpartners mee selecteert.

Verkiezingsstelsel

Hoe de ondernemingsraad wordt samengesteld staat in het OR-reglement. Als er behoefte is aan een verandering van de wijze van samenstelling, dan moet dat voorafgaande aan de start van de verkiezingsprocedure worden vastgelegd in het reglement. Er zijn twee mogelijkheden: een lijstenstelsel en een personenstelsel. Bij een lijstenstelsel dienen de vakorganisaties en medewerkers die kandidaten hebben voor de ondernemingsraad een kandidatenlijst in.
De medewerkers brengen bij de verkiezingen één stem uit op een kandidaat op de lijst van hun keuze. Afhankelijk van het aantal malen dat een lijst een zetel behaalt, worden de kandidaten in de volgorde zoals ze op die lijst staan, gekozen. Bij het personenstelsel stellen individuele werknemers zich, al dan niet via de vakorganisatie, verkiesbaar. De kiezers brengen even veel stemmen uit als dat er zetels vacant zijn. Iedere stemgerechtigde stelt als het ware zijn eigen ondernemingsraad samen. De kandidaten met de meeste stemmen worden lid van de ondernemingsraad.

Kiesgroepen

Om er zeker van te zijn dat de ondernemingsraad zo breed mogelijk is samengesteld, kan het OR-reglement de invoering van kiesgroepen mogelijk maken, bijvoorbeeld per dienst of voor de binnendienst, de buitendienst, de brandweer en de griffie. Die kiesgroepen stellen dan hun kandidaten en kunnen ook alleen maar op hun eigen kandidaten hun stem uitbrengen. Ook voor die kandidaatstelling geldt dat eerst de vakorganisaties en daarna de andere medewerkers van de kiesgroep hun kandidaten stellen. Het is mogelijk dat de OR deels op basis van kiesgroepen en deels organisatiebreed wordt gekozen.

Onderdeelcommissies

Wanneer de organisatie één of meer ondernemingsraden heeft, kan het in het belang van een goede toepassing van WOR zijn, dat een deel van de aangelegenheden waarmee een ondernemingsraad wordt geconfronteerd, wordt besproken in een onderdeel van de organisatie dat vrij op zichzelf functioneert. Dat uit zich onder andere in de mate waarin het management van organisatieonderdelen zelfstandig bevoegd is tot het nemen van beslissingen over de bedrijfsvoering.
In dat geval is het ook voor de hand liggend dat de medezeggenschap zich op dat niveau afspeelt. De ondernemingsraad kan dan besluiten onderdeelcommissies in te stellen en bevoegdheden aan die commissies overdragen: medezeggenschap volgt zeggenschap. Ook een onderdeelcommissie wordt door verkiezingen samengesteld uit en door de medewerkers van dat bedrijfsonderdeel.

Afzonderlijke ondernemingsraden/ centrale ondernemingsraad

Medezeggenschap volgt zeggenschap. In organisaties waar de onderdelen van die organisatie een grote mate van zelfstandige bedrijfsvoering kennen, kunnen afzonderlijke ondernemingsraden worden ingesteld. Echter niet alle besluiten over bedrijfsvoering worden decentraal genomen. Op het niveau van de centrale bedrijfsleiding worden besluiten genomen die voor de gehele organisatie gelden. Ook in deze situatie kan het in het belang van een goede toepassing van de WOR zijn, dat er een medezeggenschapsorgaan is op het niveau waar die concernbeslissingen worden genomen. In dat geval besluit de werkgever tot het instellen van een centrale ondernemingsraad. Deze centrale ondernemingsraad behandelt dan de aangelegenheden die in het kader van de WOR in een ondernemingsraad aan de orde worden gesteld maar die op de gehele organisatie betrekking hebben. De centrale ondernemingsraad wordt samengesteld uit en door de afzonderlijke ondernemingsraden.

Griffie

De gemeenteraad en de medewerkers van de griffie kunnen zelf bepalen of de griffie wordt aangemerkt als een zelfstandige onderneming in de zin van de WOR. In dat geval kan dat leiden tot het instellen van een eigen OR of PVT. Daarnaast staan alle mogelijkheden die de WOR biedt met betrekking tot de centrale ondernemingsraad open, ook als de griffie geen eigen OR of PVT heeft.

Meer informatie

 

WOR artikelen

Artikel 1, lid 4
Artikel 8 t/m 12
Artikel 15
Artikel 33
Artikel 34
Lees de letterlijke tekst van de WOR